والپست فلزی (وال پست سنتی)

وال پست چیست؟

آیا تا بحال پروفیل هایی با نمره پایین در میان قاب ها و در بین دیوار های ساختمان مشاهده  کرده اید؟ این پروفیل ها در واقع همان وال پست است که به عنوان کلافی در طول های مشخص نصب می شود و برای ایجاد یکپارچگی دیوار بوده وموجب اتصال دیوار با اسکلت خواهد شد  و در نهایت منجر به افزایش استحکام دیوار ها و کل سازه می شود. در واقع وال پست ها را نگهدارنده دیوار می نامند که با نصب آنها مقاومت دیوار در برابر زلزله افزایش مییابد. در قدیم از وال پست های سنتی برای استحکام کل سازه استفاده می شد اما امروزه وال پست نوین جای وال پست های سنتی را گرفته اند. برای اطلاعات بیشتر در ارتباط با وال پست نوین (frp) به صفحه مربوطه مراجعه نمایید .

 

اجرای وال پست

همانگونه که گفتیم وال پست باعث افزایش استحکام دیوارها می شود و اجرای آن در واقع به معنی سفتکاری ساختمان است. به همین دلیل اجرای آن اهمیت زیادی دارد و تمام جزئیات باید مد نظر قرار گرفته شود از جمله عواملی که در اجرای وال پست مورد توجه قرار می گیرد شامل موارد زیر است:

 

  • نظارت صحیح بر اجرای وال پست و نبشی کشی توسط ناظر مربوطه
  • توجه به پیامدهایی حقوقی عدم اجرای وال پست
  • تعبیه ورق مدفون در بتن قبل از بتن ریزی
  • پروفیل مورد نیاز برای اجرای کار
  • روش نصب پلیت اتصال وال پست به تیر ها
  • استفاده وال پست در دور چینی بام
  • توجه به عواقب عدم اجرای وال پست و وظیفه مهندس ناظر در صورت عدم اجرای وال پست.

 

الزامات قانونی در اجرای وال پست

توجه به الزامات زیر در اجرای وال پست اهمیت زیادی دارد

  • دیوارها و تیغه های داخلی که ارتفاعی بیشتر از ۱/۸ متر دارند باید از نظر جانبی به سازه به طریقه مناسب مهار شوند.
  • طول مجاز دیوار غیر سازه ای بین دو کلاف قائم حداکثر ۴ متر یا ۴۰ برابر ضخامت آن در نظر گرفته شود نه بیشتر.
  • ارتفاع دیوارغیر سازه ای از تراز کف  نباید بیشتر از ۳/۵ متر باشد.
  • مهار لبه های قائم تمام دیوارهای غیر سازه ای اهمیت زیادی دارد.

 

عواقب حقوقی عدم اجرای وال پست

با توجه به نقش و اهمیت بالای وال پست و این که اجرای آن باعث حفظ تعادل دیوار در برابر باد و زلزله می باشد، عدم اجرای ان عواقب حقوقی را متوجه  مهندس ناظر خواهد کرد  در واقع در صورتی که تخریب دیوار به دلیل عدم اجرای وال پست اتفاق بیافتد وضرر جانی و مالی بر اثر این حادثه ایجاد شود مهندس ناظر مقصر خواهد  بود.

روش اجرای وال پست

مراحل اجرای وال پست به شرح زیر است:

  1.  قبل از بتن ریزی سقف اجرای بیس پلیت در زیر وروی تیر بتنی و در محل اجرای وال پست، انجام شود.
  2.  در مواقع عدم اجرای بیس پلیت  قبل از بتن ریزی ، اتصال پلیت ها توسط رول بولت به تیر ها از بالا و پایین، اهمیت دارد. برای نصب پلیت ها به جان تیرها هرگزاز میخ های فولادی ۳ سانتی که به وسیله دستگاه میخکوب نصب می شوند استفاده نشود.
  3. باید ابعاد داخلی ساختمان قبل از جوشکاری وال پست  اندازه گیری شوند تا بعد از دیوارچینی، این مورد مشکل ساز نشود.
  4.  کمترین  پروفیلی که برای وال پست استفاده می شود  نبشی ۵ است، اما به طور کلی  نقشه های مصوب و نظر طراح اهمیت دارد.
  5. شاغول بودن و همراستایی افقی وال پست ها در هر طبقه  باید مورد کنترل قرار گیرد اینکار از طریق ریسمان کشی انجام میشود
  6. فردی که جوشکاری وال پست را انجام می دهد باید در این کار حرفه ای باشد.
  7. اجرای وال پست و جزییات آن باید در دستور کار مجری قرار بگیرد.

 

اهمیت نبشی کشی دیوار ها

بر اساس  آیین‌نامه ۲۸۰۰، مهار شدن لبه آزاد دیوار ها اهمیت دارد. در واقع  از وظایف مهم  مهندس ناظر این است که  مالک  را ملزم به اجرای وال پست نماید، به این صورت که  لبه‌های آزاد دیوارهای پیرامونی، در بازشوها و در قسمت‌هایی که دیوار ادامه ندارد و نیز در دیوار جانپناه  باید دیوار مهار شود. این مورد باید  در زمان شروع سفت‌کاری دستور کار مالک قرار بگیرد.

 

وظایف ناظرمعمارو سازه در اجرای وال پست

در اجرای وال پست کنترلهای ابعادی وظیفه ناظر معمار می‌باشد  و همینطور کنترل اجرای نبشی و وال پست در محل مناسب و بر اساس  مقررات و نقشه‌های تایید شده بر عهده ناظر معماراست  و کنترل چگونکی اتصالات وال پستها و نبشی‌ها وظیفه ناظر سازه است.  اگر تخلف صورت بگیرد ، هر یک از ناظران می‌تواند تخلف موجود مربوط به خود را در قالب گزارش سفت‌کاری یا یک گزارش تخلف، به مرجع صدور پروانه و سازمان استان ارائه نماید.

همچنین با توجه به حوادثی که در صورت عدم اجرای وال پست امکان دارد ایجاد شود توصیه می‌شود مهندسان ناظر درصورتی‌که مالک وال پست و نبشی کشی را انجام نداد، برگه پایان کار را مهر و امضا نکنند.

 

انواع مختلف وال پست ها در اجرا

  • اجرا توسط انکربولت و نبشی
  • اتصال دیوار به ستون توسط میلگرد
  • اجرای تسمه دور تا دور ستون
  • قرار دادن میلگرد در داخل ستون های مجاور
  • عبور میلگرد در سوراخ قالب ها و مهار دیوار
  • اجرای وال پست جان پناه در بام

روش اجرای وال پست فلزی در بلوک سبک

برای اجرای وال پست فلزی در بلوک های سبک در ابتدا باید بر اساس نقشه محل ورق های اتصال به کف و سقف  مورد بررسی قرار بگیرد و مکان آن به طور دقیق مشخص شود بعد از آن باید  توسط نصب ورق ها اتصال انجام شود و وال پست به ورق های پایینی و بالایی جوش داده شود. سپس باید در یک طرف بلوک را به صورت کامل و در سمت دیگر قسمت وال پست از داخل بلوک ایجاد شود.

 

نکته قابل توجه در اجرای وال پست

اگر پروفیل وال پست  معرفی شده از طرف دستگاه مشاور دوبل نبشی باشد  خوب است که در زمان ساخت وال پست، دهانه آن ۱سانتی متر بیشتر از ضخامت دیوار مربوطه باشد که باعث شود تیغه کاملا داخل آن قرار بگیرد. همچنین در وال پست عمودی،  باید در فواصل یک متر به یک متر با استفاده از میلگرد آجدار نمره ۱۰، شاخک هایی  به قوطی یا نبشی های وال پست جوش داده شود تا بین تیغه و وال پست عمودی گیرداری بهینه ایجاد شده و دیوار مورد نظر در هنگام وارد شدن بارهای جانبی به صورت یکپارچه عمل کند.

در قسمت هایی که وال پست در کنار ستون قرار میگیرد باید فاصله حدود ۴ تا ۵ سانتیمتری رعایت شود و مصالح استفاده شده  بین وال پست و ستون نرم باشد مانند یونولیت یا پلاستوفوم تا در صورت وارد شدن بارهای جانبی از جمله زلزله، ستون به دیوار فشار جانبی وارد نکند.

برای افزایش گیرداری، وال پست افقی در فواصل ۱ تا ۱٫۵ متر با استفاده از میلگرد آجدار با  نمره ۱۴ و بالاتر، به سازه سقف  وصل می شوند. همه پروفیل های مورد استفاده در ساخت وال پست  های افقی و عمودی بایستی ضد زنگ خورده و جهت اتصال بهتر بین وال پست با دیوار های دو طرف و همچنین جلوگیری از ترک های ناشی از حرکات جانبی ساختمان در مرحله نازک کاری، روی آن توری مرغی یا رابیتس کشیده شود و با سیم گالوانیزه محکم گردد.

 

اشتباهاتی که در اجرای وال پست صورت می گیرد

در  پاره ای از  موارد اجرای وال پست  دچار تغییراتی می شود  و به دنبال آن اشتباهاتی صورت می گیرد دلیل آن نیز معمولا  کاهش هزینه های احتمالی ساخت و ساز است. از جمله اشتباهات که در این زمینه صورت می گیرد، استفاده از میلگرد به جای نبشی در اجرای کلاف های افقی می باشد.

یکی دیگر از اشتباهات در این زمینه عدم اجرای پشت به پشت نبشی های افقی و قائم می باشد. عدم رعایت این مورد باعث می شود دیوار تنها در یک سمت، در داخل نبشی ها اجرا شود.

 

تاریخچه اجرای وال پست

هرچند اجرای  وال پست  در سازه‌ ها اهمیت زیادی دارد اما تاریخچه  اجرای وال‌ پست در سازه‌ های شهری در ایران پیشینه زیادی نداشته و تقریباً  در ده سال اخیر اجرا شده است،  با تمام این تفاسیر اکنون نیز در اکثر سازه‌ هایی که در کشورمان ساخته می‌شوند اجرای وال‌ پست یا انجام نمی شود و یا محاسبه و اجرای آن همراه با نقاط ضعف اساسی صورت می‌گیرد.

تاریخچه اجرای وال پست

دلیل عدم توجه به اجرای وال پست

دلیل عدم توجه به اجرای وال پست این است که  مهندسان طراح سالم ماندن المان‌ های اصلی سازه یعنی تیر، ستون و سقف‌ها را مورد توجه قرار می دهند و  سالم بودن این بخش ها را  ضامن عملکرد مناسب سازه می دانند  اما  طبق شواهد عدم توجه به اجرای وال پست می تواند صدمات جبران ناپذیری را در زمان وقوع حوادثی مانند زلزله ایجاد نماید . زلزله های اخیر نشان داد حتی در  شرایطی که سازه پایدار بماند و به اعضای اصلی آن آسیبی وارد نشود آسیب در اعضای غیر سازه ای مانند دیوارهای پیرامونی، تیغه‌ها، نماهای ساختمان و … ممکن است آسیب‌های مالی و حتی جانی جبران ناپذیری  را در پی داشته باشد. بر همین اساس می توان به اهمیت اجرای وال پست ها به نحو صحیح پی برد.

 

سخن پایانی

با توجه به تعریف وال پست و نحوه اجرای آن و جزییات دیگری که درباره اهمیت وال پست و تاثیر آن بر افزایش استحکام سازه ذکر شد می توان نتیجه گرفت توجه به تمام جزئیات در طراحی و اجرای یک سازه می تواند ضامن سلامت و استحکام ان سازه  و تامین کننده امنیت مالی و جانی افراد باشد.